Świat Nauki 5/2026
Astrofizycy cały czas głowią się, czym może być ciemna materia, na której istnienie mają niezbite dowody (bo coś musi spajać galaktyki) - a tu niespodzianka: odkryto galaktyki (karłowate),w których ciemnej materii z pewnością brak. Pesymiści powiedzą, że dotychczasowa koncepcja się nie sprawdza, a optymiści zobaczą szansę nowych odkryć.
A co mówi o moralności nauka? „Od łyczka, do rzemyczka” - zaczyna się od drobnych przekrętów, a gdy pozostają bezkarne, skala rośnie. Na pocieszenie można powiedzieć, że podobnie jest z dobrymi uczynkami.
Poliamoria budzi gorące emocje, ale naukowcy je studzą, twierdząc, że to nic niezwykłego. Kluczem do zadowolenia z wieloosobowego związku jest zgoda wszystkich zainteresowanych.
Mitochondria - elektrownie organizmu - stanowią społeczność Okazuje są „społecznością”, z całkiem ciekawą organizacją i mechanizmami wzajemnej pomocy. To niesłychanie ważne odkrycie bo dotyczyć energii napędzającej nasz organizm.
„Kapsuła czasu” - z przekazem (jakimkolwiek) dla przyszłych pokoleń. Gdzie należałoby ją umieścić, by nie uległ zniszczeniu? Rozważania geologów uświadamiają, jak bardzo zmienna jest skorupa ziemska.
Okładkowy artykuł bieżącego numeru (s. 32), to najlepszy dowód, jak ciekawa może być nauka. Astrofizycy cały czas głowią się, czym może być ciemna materia, na której istnienie mają niezbite dowody (bo coś musi spajać galaktyki) - a tu niespodzianka: odkryto galaktyki (karłowate),w których ciemnej materii z pewnością brak. Pesymiści powiedzą, że dotychczasowa koncepcja się nie sprawdza, a optymiści zobaczą szansę nowych odkryć.
Moralność, a raczej jej brak, to temu coraz bardziej aktualny. A co mówi o niej nauka? (s. 56) Pasuje tu powiedzenie „od łyczka, do rzemyczka”. Zaczyna się od drobnych przekrętów, a gdy pozostają bezkarne, skala rośnie. Na pocieszenie można powiedzieć, że podobnie jest z dobrymi uczynkami, od których też można się uzależnić. Wniosek? Warto mieć świadomość tych mechanizmów i mądrze stanowić prawo.
Teraz temat nieco zbliżony - poliamoria, w uproszczeniu niemonogamiczność (s. 64). Budzi gorące emocje, ale naukowcy je studzą, twierdząc, że na taki styl życia decydują się zupełnie zwykli ludzie. Oczywiście, kluczem do zadowolenia z wieloosobowego związku jest zgoda wszystkich zainteresowanych. Czy jednak to zadowolenie niektórych zaangażowanych w poliamorię osób nie bywa czasem udawane?
Po tematach związanych z psyche, przechodzimy do czystej biologii. Mitochondria - elektrownie organizmu, tak zwykle się o nich myśli (s. 40). Określenie „elektrownia” sugeruje coś dość schematycznego w działaniu, a tymczasem mitochondria stanowią„społeczność”, z całkiem ciekawą organizacją i mechanizmami wzajemnej pomocy. To niesłychanie ważne badania, bo dotyczą energii, a bez energii nasz organizm funkcjonował nie będzie, podobnie jak gospodarka.
Na koniec polecamy artykuł z gatunku „co by było, gdyby” poświęcony rozważaniom o tym, gdzie należałoby umieścić „kapsułę czasu”, z przekazem (jakimkolwiek) dla przyszłych pokoleń, tak by miała szansę przetrwać najprzeróżniejsze zachodzące na Ziemi procesy geologiczne (s. 48). Wypowiedzi geologów uświadamiają, jak zmienna jest skorupa ziemska w dłuższej skali czasowej.
