Świat Nauki 10/2026
Co naprawdę widzimy, patrząc w rozgwieżdżone niebo? Coraz częściej także sztuczne gwiazdy – tysiące satelitów, których wkrótce mogą być miliony. Orbitalny tłok oznacza ryzyko kolizji, rosnąca ilość kosmicznych śmieci i coraz trudniejsze obserwacje astronomiczne. Pojawia się też pytanie, czy jedna firma lub nie przejmą kontroli nad przestrzenią wokół Ziemi.
Energia odnawialna zmienia świat. Fotowoltaika tanieje, rosną turbiny wiatrowe, rozwija się geotermia, sięgamy po energię pływów. Największym wyzwaniem pozostaje jednak magazynowanie energii. Czy przełom przyniosą nowe akumulatory – lżejsze, bezpieczniejsze i bardziej wydajne?
Zmiana klimatu potrafi zaskoczyć. U niektórych gadów temperatura, w której rozwijają się jaja, decyduje o płci potomstwa. Im cieplej, tym więcej samic. Co się stanie, jeśli klimat będzie się nadal ocieplał?
Prywatyzacja ogromnych obszarów federalnych gruntów w USA to więcej terenów pod zabudowę czy nieodwracalne straty dla przyrody, gospodarki i społeczeństwa?
Pewnie wszyscy lubimy patrzeć nocą na rozgwieżdżone niebo. Tyle że te obserwacje są coraz trudniejsze, a w miastach praktycznie niemożliwe. Co więcej, nawet jeśli uda się dostrzec gwiazdy, może się okazać, że jest ich jakby więcej – dlaczego? Nad naszymi głowami krążą już tysiące satelitów, a wkrótce mogą być ich miliony, głównie zapewniających dostęp do Internetu. Tłok na orbicie zwiększa ilość kosmicznych śmieci i ryzyko kolizji, zagraża też obserwacjom astronomicznym i może doprowadzić do zawłaszczenia orbity przez jeden kraj lub firmę. Jak zwykle prawo nie nadąża za techniką (s. 28).
Energia odnawialna budzi emocje, ale pozwala uniezależnić się od paliw kopalnych – co w obliczu narastających konfliktów jest szczególnie ważne (s. 34). Fotowoltaika święci triumfy, lecz rozwijają się także energetyka wiatrowa, geotermalna i wykorzystująca pływy. Poszukuje się przy tym stabilniejszych odnawialnych źródeł energii, bo największym wyzwaniem pozostaje jej magazynowanie. Dotyczy to również samochodów elektrycznych. Nadzieję branży ogniw dają m.in. drony, a nieuchwytnym celem wciąż pozostaje lekki, wydajny i bezpieczny akumulator ze stałym elektrolitem.
Zmiana klimatu może wpływać na organizmy w zaskakujący sposób. U niektórych gadów, m.in. żółwi, temperatura podczas wylęgu decyduje o płci potomstwa – im jest cieplej, tym więcej samic (s. 64). Czy grozi to zagładą pewnych gatunków?
Obecna administracja USA planuje prywatyzowanie federalnych gruntów (s. 56). Choć zwolennicy tej koncepcji wskazują na korzyści - na przykład możliwość zwiększenia terenów pod budownictwo mieszkaniowe - są one pozorne, natomiast negatywne konsekwencje realne - dla społeczeństwa, gospodarki i przyrody.
