Historia Żydów
Pomocnik Historyczny opisuje czasowo - geograficzne dziejów Żydów. Historia obejmuje czasy od Ziemi Obiecanej do powstania Państwa Izrael w 1948 r. Ponadto historia judaizmu, poczet wielkich Żydów w historii, słownik pojęć związanych z judaizmem i społecznością żydowską oraz infografika przedstawiająca wędrówkę narodu żydowskiego
Bardzo długa historia
To wydanie Pomocnika Historycznego z 2008 r. można uznać za ze wszech miar archiwalne i pamiątkowe. Jednym z jego autorów i redaktorów był Marian Turski, człowiek instytucja. Obchodziłby w tym roku 100. rocznicę urodzin, zmarł w lutym 2025 r. w wieku 98 lat. Od 1958 r. był nieprzerwanie kierownikiem działu historycznego POLITYKI, pomysłodawcą i przez grubo ponad 60 lat przewodniczącym jury jej Nagród Historycznych. Był także dobrym duchem naszej nowej w latach 2000. inicjatywy wydawniczej w postaci Pomocników Historycznych.
Zamiar opisania dziejów Żydów wydawał się tyleż oczywisty, co niezwykle trudny – także z tego powodu, że chodziło o przedsięwzięcie popularnonaukowe, treściwe, ale nie rozwlekłe i językowo hermetyczne. Poszukiwaliśmy wtedy formuły (nie utrwaliła się nawet jeszcze wówczas nazwa Pomocnik Historyczny), bazowaliśmy głównie na siłach zespołu redakcyjnego (co tylko potwierdzało jego twórczy potencjał) i nie przypuszczaliśmy chyba, że przez 20 lat ukaże się blisko 80 tytułów (licząc wznowienia, a dopisując serię Biografie – dobrze ponad 100), a łączna sprzedaż Pomocników przekroczy 2 mln egzemplarzy.
Przypominamy to pamiątkowe wydanie, z niezbędnymi uzupełnieniami dotyczącymi współczesności. Niewielkie zmiany w opracowaniu graficznym wynikają m.in. z innego obecnie formatu Pomocników Historycznych.
We wstępie do wydania z 2008 r. wraz z Marianem Turskim pisaliśmy: „Tej historii – od Abrahama po współczesność – daliśmy podtytuł »Trzy tysiące lat samotności«, bo losy żydowskie są jedną z najdziwniejszych opowieści, a zarazem przypowieści, w dziejach świata: jakby Bóg Izraela, zawierając przymierze z Ludem Wybranym, kazał mu zapłacić wykluczeniem, wieczną tułaczką, wreszcie ofiarą całopalenia – Holocaustu. Towarzyszymy temu mitowi, ale publicyści »Polityki« i zaproszeni autorzy próbują tu przede wszystkim przedstawić prawdziwą historię Żydów, odwołując się do dzisiejszej wiedzy o życiu i wędrówce Pokoleń Izraela przez świat i jego historię”.
Ten motyw można wzmocnić wnioskami najświeższej daty. Omer Bartov, izraelsko-amerykański historyk polskiego pochodzenia (właśnie ukazała się w Polsce jego książka „Izrael. Co poszło nie tak?”), mówi: „Przez swoje działania i ciągłe przedstawianie się jako reprezentant Żydów na całym świecie – często bez pytania ich o zgodę – Izrael sprawia, że Żydzi w diasporze są utożsamiani z działaniami i zbrodniami państwa izraelskiego” („TP” 22/2026). Można tę opinię rozszerzyć: istnieje ryzyko, że te współczesne działania Państwa Izrael mogą wielu ludziom przesłonić bardzo długą historię Żydów.
Przypomnijmy ją sobie. Zapraszamy do lektury,
(Ze wstępu)